Mệnh đề quan hệ: who, which, whose và rút gọn

Mệnh đề quan hệ giúp nối hai ý vào một câu: The engineer who designed this machine is from Japan. Văn bản TOEIC dùng cấu trúc này rất nhiều, và Part 5 hay hỏi chọn đúng đại từ quan hệ (who, which, whose…) hoặc dạng rút gọn (V-ing, V3). Nắm được bài này, bạn cũng đọc các câu dài ở Part 7 nhanh hơn.

Bảng đại từ quan hệ

Đại từ	Thay cho	Vai trò trong mệnh đề	Ví dụ
who	người	chủ ngữ (đôi khi tân ngữ)	The woman who called you is our new client.
whom	người	tân ngữ, sau giới từ	The candidate whom we interviewed… / to whom it may concern
which	vật, sự việc	chủ ngữ hoặc tân ngữ	The report, which was due Monday, is late.
that	người hoặc vật	chủ ngữ hoặc tân ngữ (không dùng sau dấu phẩy, sau giới từ)	The products that we sell are made locally.
whose	người hoặc vật	sở hữu, theo sau là danh từ	The company whose logo is red…
where	nơi chốn	trạng ngữ (= in / at which)	The hotel where we stayed…
when	thời gian	trạng ngữ	The day when the store opened…

Quy trình chọn đại từ quan hệ

1. Danh từ trước ô trống là người hay vật?
2. Nhìn ngay sau ô trống:
   • Động từ → đại từ làm chủ ngữ: who (người), which / that (vật).
   • Danh từ, rồi mới đến động từ → thường là whose: employees whose contracts expire…
   • Chủ ngữ + động từ (mệnh đề đã có chủ ngữ) → đại từ làm tân ngữ: whom / which / that, hoặc trạng ngữ where / when.
3. Có dấu phẩy trước ô trống? Không dùng that.
4. Có giới từ trước ô trống? Chỉ dùng whom (người) hoặc which (vật).

where hay which?

Nhiều người thấy danh từ chỉ nơi chốn là chọn ngay where. Phải xem mệnh đề sau còn thiếu gì:

• The factory where I work is in Bac Ninh. → I work đã đủ, thiếu trạng ngữ nơi chốn → where.
• The factory which / that we visited is in Bac Ninh. → visit thiếu tân ngữ → which / that.

Mệnh đề có dấu phẩy và không có dấu phẩy

• Không có dấu phẩy: thông tin cần thiết để biết đang nói về cái nào. The employees who joined in May need training. (chỉ những người vào tháng 5)
• Có dấu phẩy: thông tin thêm, bỏ đi câu vẫn rõ. Mr. Tran, who joined in May, needs training. Với loại này không dùng that.
• which sau dấu phẩy có thể thay cho cả mệnh đề trước: The shipment arrived early, which pleased the client.

Rút gọn mệnh đề quan hệ

Khi mệnh đề là	Rút gọn thành	Ví dụ
Chủ động	V-ing	Employees who work working night shifts receive extra pay.
Bị động	V3	The documents which were sent sent yesterday contained errors.
Có "the first / the only / the last"	to V	She was the first person to arrive.

Part 5 hay cho ô trống ngay sau danh từ, câu đã có động từ chính. Khi đó chọn V-ing (nếu danh từ tự làm) hoặc V3 (nếu danh từ chịu tác động):

that hay what?

what = "cái mà" (the thing that), không có danh từ đứng trước:

• This is what we need. (không có danh từ trước ô trống)
• This is the tool that we need. (có danh từ the tool)
• ✗ the tool what we need.

Bài tập